مددکاران اجتماعی تسهیگر: ضرورت آشنایی مددکاران با تسهیلگری
کتاب مبانی مددکاری اجتماعی دکتر محمد زاهدی اصل را تورق میکردم (چاپ دانشگاه علامه طباطبایی، چاپ ششم، 1390)، به مطلبی برخوردم در بخش مربوط به نظریهها، در خصوص «رضامندی و سازندگی با عضویت در گروه». ایشان نوشتهاند که فرضیه دیگر مددکاری این است که انسان از طریق گروههای اجتماعی به رضامندی و سازندگی میرسد. بر اساس این فرضیه، نهادهای اجتماعی، به خصوص خانواده، به عنوان اصلیترین و مهمترین نهاد، محور فعالیتهای حرفهای مددکاران اجتماعی قرار میگیرد. ایشان در بخش دیگری ذیل همین عنوان چنین مینویسد که انسان منهای اجتماع قابل تصویر نیست. انسان از انس و الفت با دیگران و از عضویت در گروههای مختلف احساس رضامندی، آرامش و امنیت میکند و مددکاری اجتماعی به عنوان حرفهای انسانی، مساعی خویش را مصروف رفع موانع از این مسیر میسازد (صفحه 79).
گروههای اجتماعی محل مناسبی برای بروز استعدادها، خلاقیتها و ابتکارات انسانی است. علاوه بر آن، گروههای اجتماعی میتوانند اسباب سعادت و نیکبختی و یا بر عکس عاملی برای انحراف و شقاوت انسان باشند. بنابراین هر اندازه وضعیت و شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی این گروهها مناسبتر باشد به همان نسبت اعضای آنها از آرامش و رضامندی بیشتری برخوردار خواهند بود. ایشان به نقل کتاب محسن قندی (1347) در خصوص مددکاری، مطلبی را بیان کرده است که یادآوری آن در اینجا اهمیت دارد: زندگی گروهی سالم و سازنده دارای ویژگیهای زیر است: الف) فراهم آوردن فرصت برای فرد که خود را مثل و همانند دیگران و همسان با آنها ببیند؛ ب) فراهم کردن این فرصت که به یش از یک نفر احساس تعلق کند؛ ج) دادن فرصت به او برای اینکه خودش باشد، آزادانه خود را نشان دهد و خود را بیان کند و حضور دیگران با دیگران فرق داشته باشد؛ د) فراهم بودن این فرصت که دوستانش را شخصاً انتخاب کند؛ ه) از بودن با دیگران لذت ببرد؛ و) نسان دادن استقلال شخصی و اجازه داشتن برای اتکا به دیگران در مواقع ضروری.
به نظر همه مددکاران اجتماعی لازم دارند که با تسهیلگری به خوبی آشنا باشند چرا چون اگر قرار باشد که گروه کار خود را درست انجام دهد، حتماً وجود یک تسهیلگر ضروری است یا یکی از اعضای گروه خوب است که با تسهیلگری آشنا باشد. به هر حال چنان که پیش از این هم بارها گفتهام، تسهیلگری یک هنر است، برای یک مددکار اجتماعی ضروری است که تسهیلگری بداند اما طبیعتاً آشنایی با این هنر برای حداقل یکی از اعضای یک گروه ضروری است هر چند که مددکار هم نباشد.
کتاب مبانی مددکاری اجتماعی دکتر محمد زاهدی اصل را تورق میکردم (چاپ دانشگاه علامه طباطبایی، چاپ ششم، 1390)، به مطلبی برخوردم در بخش مربوط به نظریهها، در خصوص «رضامندی و سازندگی با عضویت در گروه». ایشان نوشتهاند که فرضیه دیگر مددکاری این است که انسان از طریق گروههای اجتماعی به رضامندی و سازندگی میرسد. بر اساس این فرضیه، نهادهای اجتماعی، به خصوص خانواده، به عنوان اصلیترین و مهمترین نهاد، محور فعالیتهای حرفهای مددکاران اجتماعی قرار میگیرد. ایشان در بخش دیگری ذیل همین عنوان چنین مینویسد که انسان منهای اجتماع قابل تصویر نیست. انسان از انس و الفت با دیگران و از عضویت در گروههای مختلف احساس رضامندی، آرامش و امنیت میکند و مددکاری اجتماعی به عنوان حرفهای انسانی، مساعی خویش را مصروف رفع موانع از این مسیر میسازد (صفحه 79).
گروههای اجتماعی محل مناسبی برای بروز استعدادها، خلاقیتها و ابتکارات انسانی است. علاوه بر آن، گروههای اجتماعی میتوانند اسباب سعادت و نیکبختی و یا بر عکس عاملی برای انحراف و شقاوت انسان باشند. بنابراین هر اندازه وضعیت و شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی این گروهها مناسبتر باشد به همان نسبت اعضای آنها از آرامش و رضامندی بیشتری برخوردار خواهند بود. ایشان به نقل کتاب محسن قندی (1347) در خصوص مددکاری، مطلبی را بیان کرده است که یادآوری آن در اینجا اهمیت دارد: زندگی گروهی سالم و سازنده دارای ویژگیهای زیر است: الف) فراهم آوردن فرصت برای فرد که خود را مثل و همانند دیگران و همسان با آنها ببیند؛ ب) فراهم کردن این فرصت که به یش از یک نفر احساس تعلق کند؛ ج) دادن فرصت به او برای اینکه خودش باشد، آزادانه خود را نشان دهد و خود را بیان کند و حضور دیگران با دیگران فرق داشته باشد؛ د) فراهم بودن این فرصت که دوستانش را شخصاً انتخاب کند؛ ه) از بودن با دیگران لذت ببرد؛ و) نسان دادن استقلال شخصی و اجازه داشتن برای اتکا به دیگران در مواقع ضروری.
به نظر همه مددکاران اجتماعی لازم دارند که با تسهیلگری به خوبی آشنا باشند چرا چون اگر قرار باشد که گروه کار خود را درست انجام دهد، حتماً وجود یک تسهیلگر ضروری است یا یکی از اعضای گروه خوب است که با تسهیلگری آشنا باشد. به هر حال چنان که پیش از این هم بارها گفتهام، تسهیلگری یک هنر است، برای یک مددکار اجتماعی ضروری است که تسهیلگری بداند اما طبیعتاً آشنایی با این هنر برای حداقل یکی از اعضای یک گروه ضروری است هر چند که مددکار هم نباشد.